Benzyna ekstrakcyjna jest jednym z najczęściej wykorzystywanych rozpuszczalników w domowych warsztatach i garażowych serwisach „1001 napraw - zrób to sam”. Jest ceniona przez majsterkowiczów, gospodynie domowe i… artystów. Służy im wszystkim do odtłuszczania, czyszczenia i usuwania trudnych zabrudzeń, powstających przez działanie tłuszczów, olejów, klejów oraz farb. Warto jednak wiedzieć, jak ją stosować, by nie narażać się na niebezpieczeństwo i skutecznie wykorzystać jej zalety. W tym artykule przyjrzymy się właściwościom benzyny ekstrakcyjnej, zastosowaniom w warsztacie, zasadom bezpieczeństwa, a także porównamy ją z benzyną paliwową.
Zacznijmy od definicji i właściwości. Benzyna ekstrakcyjna - co to jest za substancja? Z chemicznego punktu widzenia to węglowodorowa mieszanina cieczy, otrzymywana w wyniku rektyfikacji ropy naftowej. Należy do grupy lekkich rozpuszczalników i wyróżnia się tym, że szybko odparowuje. Jest dosłownie ulotna niczym eter, stąd też jej chemiczne określenie - eter naftowy. Natomiast handlowa nazwa "benzyna ekstrakcyjna" pochodzi od jej pierwotnego zastosowania, gdyż była używana do ekstrakcji tłuszczów roślinnych i zwierzęcych, zanim nowoczesne technologie przejęły tę rolę.
W swojej formie przemysłowej jest to substancja o niskiej zawartości oktanów, zatem nie nadaje się do użycia jako paliwo silnikowe, ale doskonale sprawdza się w roli rozpuszczalnika i czyściwa do niemal każdej powierzchni. Znalazła zastosowanie w usuwaniu zabrudzeń z narzędzi, czyszczeniu podłoży przed malowaniem oraz przy odtłuszczaniu powierzchni przed klejeniem. Może służyć również jako rozcieńczalnik farb i lakierów ftalowych oraz olejnych.
Przejdźmy dalej: benzyna ekstrakcyjna - zastosowanie w domu. Jednym z jej podstawowych zadań w gospodarstwie domowym jest odtłuszczanie powierzchni podczas codziennych porządków. Będzie pomocna przy czyszczeniu okapu i ram okiennych, przyda się do usuwania sadzy w kominku i porządnego czyszczenia grilla przed sezonem. Sprawdza się też w usuwaniu uporczywych plam ze smoły, wosku, tuszu i olejów z tkanin. Do tego typu zadań polecana jest benzyna ekstrakcyjna niskoaromatyczna - nie jest co prawda zupełnie wolna od charakterystycznej woni, ale z pewnością jej zapach jest mniej uciążliwy.
Gdzie jeszcze przydaje się benzyna ekstrakcyjna? Do czego służy w przydomowej twierdzy majsterkowicza? Jako że nie reaguje z plastikiem i gumą, nie powoduje matowienia ani uszkodzeń stali ocynkowanej i nierdzewnej, jest doskonała do przygotowania powierzchni przed dalszą obróbką - malowaniem, lakierowaniem lub klejeniem. Świetnie radzi sobie również z zaschniętą farbą, więc może przydać się podczas czyszczenia narzędzi malarskich. Trzeba tylko pamiętać tym, by stosować ją odpowiedzialnie. Opary są łatwopalne i mogą być szkodliwe dla zdrowia przy długotrwałym wdychaniu.
Następny rozdział: benzyna ekstrakcyjna - właściwości i bezpieczeństwo stosowania. Podstawowa kwestia: jak wspomnieliśmy, jest to substancja łatwopalna, więc jej przechowywanie i stosowanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Dobrze jest chronić skórę przed kontaktem z tym rozpuszczalnikiem, gdyż przy dłuższym stosowaniu istnieje ryzyko przesuszenia i podrażnienia dłoni. Najprościej zabezpieczyć się za pomocą rękawic ochronnych oraz unikać bezpośredniego kontaktu z cieczą.
Zanim rozpoczniesz pracę z benzyną ekstrakcyjną, upewnij się, że w pobliżu nie ma żadnego źródła ognia, ponieważ opary mogą zapalić się nawet w niskiej temperaturze. Wskazana jest również dobra wentylacja pomieszczenia, by unoszące się opary nie drażniły dróg oddechowych. Na koniec kwestia przechowywania - zawsze w bezpiecznym, zacienionym miejscu, poza zasięgiem dzieci i w hermetycznym opakowaniu.
Zastosowanie benzyny ekstrakcyjnej wymaga pewnej elementarnej wiedzy. Przede wszystkim nigdy nie wylewaj benzyny bezpośrednio na powierzchnię. O wiele lepszym rozwiązaniem jest użycie ściereczki, bawełnianej szmatki lub gąbki nasączonej niewielką ilością benzyny. Łatwiej kontrolować ilość używanego rozpuszczalnika i zapobiegać rozlaniu się cieczy dookoła.
Jeśli benzyna ekstrakcyjna ma służyć do czyszczenia narzędzi, to najlepiej zanurzyć je na chwilę w rozpuszczalniku, a potem dokładnie osuszyć i wyczyścić szmatką. Gdy chcesz użyć jej do usuwania plam z tkanin, wówczas możesz nanieść niewielką ilość rozpuszczalnika bezpośrednio na plamę, a po kilku chwilach dokładnie wypłukać materiał.
Na koniec porównanie właściwości: benzyna ekstrakcyjna a zwykła. Pomimo że oba produkty pochodzą z ropy naftowej, ich zastosowanie jest zupełnie odmienne. Pytanie, czy można użyć zwykłej benzyny paliwowej do czyszczenia zamiast benzyny ekstrakcyjnej, jest więc bardzo zasadne.
Różnice pomiędzy nimi są znaczne, przede wszystkim benzyna paliwowa zawiera dodatki, które mają na celu poprawę jej właściwości - inhibitory korozji, środki przeciwutleniające, związki zwiększające liczbę oktanową i detergenty czyszczące układ paliwowy. To właśnie te substancje mogą pozostawiać osady i trudne do usunięcia pozostałości na powierzchniach. W efekcie czyszczone nią narzędzia, elementy i powierzchnie pokrywają się nieestetycznym nalotem, tłustymi smugami, przebarwieniami lub zaciekami.
Benzyna ekstrakcyjna poddawana jest oczyszczaniu technologicznemu, które usuwa z jej składu zanieczyszczenia. W procesie destylacji i rektyfikacji usuwane są ze składu wszelkie niepożądane składniki, w tym również śladowe ilości wilgoci, dzięki czemu produkt końcowy zawiera niemal wyłącznie czyste węglowodory. Tym samym o wiele lepiej sprawdza się w roli rozpuszczalnika oraz odtłuszczacza powierzchni, za to z pewnością nie możesz wlać jej do baku swojego samochodu.
